الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
189
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
منظور از « حيات » و « هلاكت » در اينجا همان « هدايت » و « گمراهى » است ، زيرا روز بدر كه نام ديگرش « يوم الفرقان » است به روشنى تقويت مسلمانان را با يارى خداوند به همه نشان داد و ثابت كرد كه اين گروه با خدا راهى دارند و حق با آنهاست . و در پايان مىگويد « خداوند شنوا و داناست » ( * ( وَإِنَّ اللَّه لَسَمِيعٌ عَلِيمٌ ) * ) . فرياد استغاثه شما را شنيد و از نياتتان با خبر بود و به همين دليل شما را يارى كرد تا بر دشمن پيروز شديد . تمام قرائن نشان مىدهد كه لا اقل عده اى از مسلمانان اگر از چگونگى قدرت و سپاه دشمن با خبر بودند تن به اين در گيرى نمىدادند ، هر چند گروه ديگرى از مؤمنان مخلص در برابر همه حوادث تسليم اراده پيامبر ص بودند ، به همين دليل خداوند جريانهايى پيش آورد كه هر دو گروه خواه ناخواه در برابر دشمن قرار گيرند و تن به اين پيكار سرنوشتساز در دهند . از جمله اينكه پيامبر ص قبلا صحنه اى از نبرد را در خواب ديد كه تعداد كمى از دشمنان در مقابل مسلمانان حاضر شدهاند و اين اشاره و بشارتى به پيروزى بود عين اين خواب را براى مسلمانان نقل كرد و موجب تقويت روحيه و اراده آنها در پيشروى كردن به سوى ميدان بدر گرديد . البته پيامبر ص اين خواب را درست ديده بود ، زيرا نيرو و نفرات دشمن اگر چه در ظاهر بسيار زيادتر بود ، ولى در باطن اندك و ضعيف و ناتوان بودند ، و مىدانيم خوابها معمولا جنبه اشاره و تعبير دارند ، و در يك خواب صحيح چهره باطنى مسئله خودنمايى مىكند . اين خواب را پيامبر ص براى مسلمانان شرح داد ، ولى بالآخره اين سؤال